مزیت استفاده از مدل شایستگی ها

سازمان‌هایی که مدل‌ شایستگی‌ کاملا تعریف ‌شده‌ای دارند، عملکردهای موفقیت‌آمیزتری نیزکسب کرده‌اند. 

در یک بررسی در مورد ارزیابی بر اساس مدل شایستگی که توسط انجمن مدیریت منابع انسانی SHRM انجام شد، ۹۳ درصد از ۵۰۰ مدیر اجرایی مجموعه‌ها ادعا کردند که وجود مدل‌ شایستگی‌ برای موفقیت عملکرد سازمانشان حایز اهمیت است.

در زیر به برخی از روش‌هایی که ثابت کرده اجرای مدل شایستگی‌ تا چه اندازه به نفع سازمان‌ها است اشاره کرده‌ایم:

• ارزیابی بر اساس مدل شایستگی‌ مسیری مشخص را برای عملکرد نیروی کار تنظیم می‌کند که با اهداف و استراتژی‌های سازمانی همخوانی دارد. همچنین این امکان را برای منابع انسانی فراهم می‌کند که به درک درستی از تمام توانایی‌ها و مهارت‌های کارکنان برسد.

• منابع انسانی و سیستم آموزش را به منظور شناسایی دقیق‌تر نیازهای مربوط به توسعه و یادگیری learning & development (L&D)  توانمند می‌سازد.

• به کارمندان این امکان را می‌دهد که مهارت‌ها و رفتارهایی را که برای انجام بهتر وظایفشان نیاز است، کسب کنند.

• فرصتی را برای سازمان‌ها فراهم می‌کند تا مهارت‌های کارکنان را رصد کنند تا در نتیجه‌ی آن بتوانند استراتژی و برنامه‌ریزی مناسبی را در جهت مهارت‌های آینده در پیش بگیرند.

• سیستم اندازه‌گیری سازگار و عادلانه‌ای را برای ارزیابی عملکرد فراهم می‌کند.

• به کارجویان کمک می کند تا راه توسعه خود را برای رسیدن به شغل دلخواه با چشم باز و راحت تر طی کنند.

  برخی از مدل شایستگی‌های مورد استفاده در محیط کسب و کار به شرح زیر است:

مدل‌ شایستگی‌ اختصاصی مشاغل

این مدل شایستگی‌ها براساس اجرای عملیات بخصوص هر شغل (با سطح بالایی از شایستگی) نوشته می‌شود. مثلا یک راننده بیل مکانیکی باید بداند چطور زمین را حفاری کند و سپس لایه‌های رویی زمین را مانند اول هموار و مسطح سازد.

از طرفی، یک برقکار باید بداند که چطور خانه‌ای را سیم‌کشی کند، چطور همه‌چیز را داخل دیوار یا زمین قرار دهد و چگونه مدارشکن قدرت را تنظیم کند تا بتواند از سیستم برق خانه محافظت کند.

در واقع تمام آن مهارت‌های فردی لازم که متقاضی باید دارای آن باشد و به نوعی شایستگی به حساب می‌آید. همچنین گاهی متقاضی صلاحیت‌هایی دارد که خارج از مدل ایده‌آل قرار دارند. در بسیاری از موارد این شایستگی‌ها باعث می‌شود فرد متقاضی شغل قدرتمندتر به شمار بیاید و در بعضی موارد هم این صلاحیت‌ها نامرتبط هستند و بر عملکرد یا قابلیت او برای انجام تاثیری نمی‌گذارند.

مدل‌های مختص مشاغل همه عناصر آموزشی‌، تحصیلی و تجربیات قبلی فرد که برای این شغل قابل استفاده هستند و در محدودیت‌های مدل شایستگی قرار دارند را در خود جای می‌دهند. با ساخت این مدل، کارمندانی که با مدل شایستگی سازگاری دارند گزینش می‌شوند و دیگر نیاز چندانی به آموزش کارمندان‌ نخواهد بود زیرا صلاحیت‌های آنان از قبل ‌سنجیده شده و براساس این صلاحیت ها انتخاب می‌شوند. البته در بعضی موارد همچنان به کمی آموزش احتیاج خواهد بود اما باز هم مدل شایستگی‌ نقش مهمی را در این زمینه ایفا می‌کند چرا که فرد می‌تواند بعد از آموزش دیدن، مقتضیات مدل شایستگی را برآورده سازد و مدل فوق برای او به عنوان نوعی هدف عمل می‌کند.

مدل‌ شایستگی‌های مدیریت

مدل‌های مدیریت با مدل‌های مختص مشاغل چند نقطه مشترک دارد. در سطح مدیریت، فرض را بر این می‌گذاریم که افراد با مدل‌های شایستگی کلیدی به خوبی آشنا هستند و در بعضی موارد حتی خودشان هم به نوشتن این شایستگی‌ها کمک کرده‌اند.

تفاوت مدل‌ شایستگی های مدیریت با مدل مختص مشاغل این است که مدل مدیریت به مهارت‌های رهبری نیز احتیاج دارد. همچنین یک مدیر باید توانایی تعریف شایستگی های لازم برای نقش‌های دیگر و هر جنبه‌های دیگر کسب‌وکار را هم داشته باشد.

مدیر باید اطمینان حاصل کند که در سازمان شایستگی های مناسبی مد نظر گرفته شده‌اند و مطمئن شود که این شایستگی ها باموفقیت اجرا می‌شوند. این یعنی مدیریت به مجموعه‌ای وسیع‌تری از شایستگی‌ها احتیاج خواهد داشت و این شایستگی‌ها هر آنچه که تحت مدیریت و نظارت آنها باشد را در خود جای می‌دهند. مدل شایستگی‌های مدیریت بسیار خاص است و به سطحی بیشتری از تبعیت احتیاج دارد؛ سطحی که مشابه آن در بیشتر مدل‌های شایستگی کلیدی داخل سازمان و مدل‌های شایستگی مختص مشاغل دیده نمی‌شود.

چرا باید مدل‌ شایستگی‌ها طراحی کنیم؟

ساخت مدل‌های شایستگی اهداف مختلفی دارد. اول از همه این که انواع مدل شایستگی‌ها، راهنمایی برای کاجویان،  فرایند استخدام و درخواست کار به حساب می‌آیند. از نظر شما یک متقاضی ایده‌آل باید دارای چه مهارت‌هایی باشد؟ وقتی به این سوال پاسخ می‌دهید یعنی در واقع دارید شایستگی‌های لازم برای این شغل را در نظر می‌گیرید.

همچنین، مدل‌های شایستگی باعث می‌شوند تیم‌های سازمانی بهره‌وری بیشتری داشته باشند و کسب‌وکار در مسیر بهتری قرار بگیرد.

مدل شایستگی ها مانند یک کتابچه راهنماست که در فرایند استخدام، آموزش کارمندان و ایجاد کارمندانی با کارایی بالا شما را راهنمایی می‌کند. ساخت انواع مدل‌ شایستگی در سازمان، فرایندی دائمی است که بر اساس مشاهدات، ورودی‌ها و فیدبک‌هایی که از تیم مدیریت و مدیران استخدامی می‌گیرید اتفاق می‌افتد. البته در صورتی که این مدل‌ها خوب عمل کنند ممکن است برای مدتی طولانی دست‌نخورده باقی بمانند ولی در کل مدل‌های شایستگی ثابت نیستند و همزمان با تغییر در وضعیت بازار، آنها هم ممکن است تغییر کنند.

مدل‌های شایستگی باعث می‌شوند محیط کاری یکپارچه‌تری داشته باشید زیرا اگر افرادی که دارای مهارت‌های لازم (برای گسترش تخصص حرفه‌ای و توانایی اجتماعی) هستند را در کنار هم قرار بدهیم، بیشتر احتمال دارد که بتوانند در یک محیط یکسان با هم کار کنند. مدل‌های شایستگی اغلب توسط نهادهای منابع انسانی و با کمک مدیران ساخته می‌شوند، با این هدف که بتوانند محیط کار و کارمندانی کارآمدتر و بهره ‌ورتر به ارمغان بیاورند.